نقش واسطه‌ای خودکارآمدی در رابطه بین اختلال وسواسی-جبری و اضطراب اجتماعی در بانوان دانشجو

چکیده فارسی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه‌ای خودکارآمدی در رابطه بین اختلال وسواسی-جبری و اضطراب اجتماعی در بانوان دانشجو انجام گرفت. مدل پژوهشی از نوع همبستگی و مدل‌یابی مسیر بود. جامعه آماری پژوهش شامل بانوان دانشجوی دانشگاه آزاد تهران غرب در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که بر اساس فرمول تاباچنیک و فیدل، تعداد ۷۴ نفر از آنان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری شامل پرسشنامه وسواس فکری-عملی فوآ و همکاران (OCI-R)، پرسشنامه اضطراب اجتماعی جرابک و پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر و همکاران (GSE-17) بود. برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های همبستگی پیرسون و تحلیل میانجی‌گری یا تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی ماکروی PROCESS، تحت نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ استفاده شد. نتایج نشان داد که اختلال وسواسی-جبری با اضطراب اجتماعی رابطه مثبت معنادار (β = 0/41, p < 0/01)، و با خودکارآمدی رابطه منفی معنادار (β = -0/35, p < 0/01) دارد. همچنین خودکارآمدی با اضطراب اجتماعی رابطه منفی معناداری نشان داد (β = -0/68, p < 0/01). تحلیل میانجی‌گری نیز نشان داد که خودکارآمدی در رابطه بین اختلال وسواسی-جبری و اضطراب اجتماعی نقش واسطه‌ای معناداری دارد (Bootstrap CI 95%: -0/31 to -0/08, p < 0/05). یافته‌ها نشان می‌دهد که کاهش خودکارآمدی می‌تواند به عنوان یکی از مکانیسم‌های روان‌شناختی در تبیین اثر اختلال وسواسی-جبری بر اضطراب اجتماعی ایفای نقش کند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که تقویت خودکارآمدی در مداخلات روان‌شناختی به کاهش نشانگان اختلال وسواسی-جبری و اضطراب اجتماعی دانشجویان کمک کرده، و آموزش شیوه‌های افزایش خودکارآمدی در برنامه‌های پیشگیری دانشگاهی اهمیت دارد