نقش پدر در شکل‌گیری عزت‌نفس دختران در خانواده‌های ایرانی: مرور نظام‌مند مطالعات روان‌شناختی

چکیده فارسی

هدف این مرور نظام‌مند بررسی نقش پدر در شکل‌گیری عزت‌نفس دختران در خانواده‌های ایرانی با تمرکز بر مطالعات روان‌شناختی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بود. راهبرد جست‌وجو شامل پایگاه‌های داده فارسی و بین‌المللی از جمله SID، Magiran، IranDoc، Scopus و Google Scholar بود. واژگان کلیدی شامل «نقش پدر»، «عزت‌نفس دختران»، «خانواده ایرانی» و معادل‌های انگلیسی آن‌ها بودند. مطالعات بر اساس معیارهای ورود شامل تمرکز مستقیم بر رابطه پدر–دختر، سنجش عزت‌نفس، و استفاده از روش‌شناسی معتبر انتخاب شدند. در مجموع، ۳۲ مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند و داده‌ها با استفاده از تحلیل تماتیک و سنتز روایی بررسی شدند. یافته‌ها نشان دادند که نقش پدر، به‌ویژه از طریق سبک‌های تربیتی مقتدرانه، حمایت هیجانی، و ارتباط مؤثر، تأثیر معناداری بر سطح عزت‌نفس دختران دارد. در بیش از ۸۰٪ مطالعات، رابطه مثبت میان حضور فعال پدر و عزت‌نفس بالا گزارش شد. تفاوت‌های زیرگروهی نشان دادند که در خانواده‌های شهری و تحصیل‌کرده، این تأثیر پررنگ‌تر است، در حالی که در خانواده‌های سنتی یا فاقد پدر، سطح عزت‌نفس دختران به‌طور متوسط پایین‌تر بود. کیفیت شواهد متوسط تا بالا ارزیابی شد و خطر سوگیری انتشار در حد قابل‌قبول باقی ماند. نتایج این مرور نظام‌مند بر اهمیت بازتعریف نقش پدر در تربیت دختران تأکید دارد و پیامدهای مهمی برای سیاست‌گذاری‌های تربیتی و روان‌شناختی دارد. پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آموزشی برای پدران طراحی شود که شامل آموزش سبک‌های ارتباطی، حمایت هیجانی، و مشارکت تربیتی باشد. همچنین، پژوهش‌های آینده باید با رویکرد طولی، ابزارهای بومی‌سازی‌شده، و تحلیل‌های بین‌فرهنگی انجام شوند تا شکاف‌های موجود در ادبیات پوشش داده شوند و درک عمیق‌تری از نقش پدر در بافت فرهنگی ایران حاصل گردد