اثر محیط یادگیری مبتنی بر فضاهای طبیعت کوچک داخل کلاس بر تمرکز و سلامت روان دانش‌آموزان دبستان

چکیده فارسی

این پژوهش به بررسی تأثیر محیط یادگیری مبتنی بر فضاهای طبیعت کوچک شامل گیاهان کوچک میز، آکواریوم کوچک و المان‌های سبز مینیاتوری داخل کلاس بر تمرکز و سلامت روان دانش‌آموزان دبستان می‌پردازد. جامعه پژوهش متشکل از ۳۰ دانش‌آموز پایه‌های چهارم و پنجم دبستان شهید دقت رستاق در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (n=15) و کنترل (n=15) قرار گرفتند. طرح شبه‌آزمایشی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون و استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد تمرکز و سلامت روان و مشاهدات نظام‌مند معلم به‌کارگرفته شد. در گروه آزمایش، کلاس‌ها برای یک ترم به عناصر طبیعی کوچک تجهیز شدند در حالی که گروه کنترل در محیط کلاس معمولی به آموزش ادامه دادند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی وابسته، تی مستقل و محاسبه اندازه اثر انجام شد. نتایج نشان داد که گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل افزایش معناداری در نمرات تمرکز (p < 0.001, Cohen's d = 1.48) و بهبود شاخص‌های سلامت روان شامل کاهش علائم اضطراب و استرس را تجربه کرد (p < 0.001, Cohen's d = 1.12). همچنین مشاهدات معلم حاکی از حضور فعال‌تر، مشارکت بیشتر و کاهش رفتارهای مختل‌کننده در کلاس‌های دارای فضاهای طبیعت کوچک بود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام عناصر طبیعی کوچک در طراحی محیط کلاس می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مقرون‌به‌صرفه و عملی برای ارتقای تمرکز و سلامت روان دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی مورد توجه قرار گیرد